Chiến tranh lạnh là một thuật ngữ phổ biến trong cuộc sống hiện đại của chúng ta. Thông thường, khi có mâu thuẫn và xung đột, hai bên không trực tiếp xung đột hay đàm phán mà cả hai đều tạo sức ép lên nhau, đó chính là một hình thức “chiến tranh lạnh”. Chiến tranh lạnh thực chất là thuật ngữ đã tồn tại từ lâu, xuất phát từ cuộc chiến căng thẳng giữa hai đế chế siêu cường là Hoa Kỳ và Liên Xô trong thế kỷ 20. Nhưng chiến tranh lạnh là gì? Tính chất và mục đích của nó như nào?
Chiến tranh lạnh là gì?
Chiến tranh lạnh là một “cuộc chiến” kéo dài từ năm 1947 đến năm 1991, được gọi bằng thuật ngữ tiếng Anh là “Cold War”. Đây là một sự căng thẳng chính trị và xung đột ý thức giữa hai siêu cường là Hoa Kỳ (chủ nghĩa tư bản) và Liên Xô (chủ nghĩa xã hội).
Theo các nhà sử học, chiến tranh lạnh bắt đầu từ năm 1947 với Học thuyết Truman – một chương trình “kiềm chế” nhằm vào Liên Xô, kẻ thù không đội trời chung của Mỹ, khuyến nghị của nhà ngoại giao Mỹ George Kennan. Cuộc chiến này kéo dài cho tới ngày 26/12/1991, khi Liên bang Xô Viết chính thức giải thể.
Tuy nhiên, theo một quan điểm khác, chiến tranh lạnh thực sự bắt đầu từ năm 1945 khi Mỹ thả hai quả bom nguyên tử lên các thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản. Hành động này khiến thế giới phẫn nộ và Liên Xô không thể lờ đi. Liên Xô sau đó thử nghiệm thành công vũ khí hạt nhân đầu tiên vào ngày 29/8/1949. Hai đế chế này đã tiến hành một cuộc chạy đua vũ trang và tạo nên sức ép lên nhau.
Diễn biến và tính chất của chiến tranh lạnh
Cuộc chiến tranh lạnh diễn ra theo nhiều giai đoạn khác nhau. Các phe đồng minh của Đồng Minh trong Thế chiến thứ hai như Hoa Kỳ, Liên Xô, Anh Quốc và Pháp không đồng thuận về việc thiết lập thế giới sau chiến tranh. Khi chiến tranh lạnh kết thúc, Hoa Kỳ và Liên Xô đã chiếm hầu hết các nước châu Âu và trở thành hai cường quốc quân sự mạnh nhất.
Liên Xô thành lập khối Đông Âu và sáp nhập các quốc gia thành các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết. Hoa Kỳ và nhiều quốc gia Tây Âu cùng nhau lập ra liên minh NATO để ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản. Ngoài ra, Hoa Kỳ và Liên Xô cũng tiến hành chạy đua vũ trang, chiến tranh ủy nhiệm và cạnh tranh không gian. Chính sách này tạo nên căng thẳng trong quan hệ quốc tế.
Cuối những năm 1980, Hoa Kỳ gia tăng sức ép ngoại giao, quân sự và kinh tế để đối mặt với khó khăn kinh tế của Liên Xô. Đồng thời, tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev đưa ra cải cách để khắc phục tình hình. Tuy nhiên, năm 1991, Liên Xô sụp đổ và Hoa Kỳ trở thành cường quốc quân sự hàng đầu thế giới.
Hậu quả của chiến tranh lạnh
Chiến tranh lạnh để lại rất nhiều hậu quả và tác động tiêu cực đối với nhân loại. Đời sống của người dân giảm sút, tình hình xã hội bất ổn vì các nước phải đầu tư quá nhiều nguồn lực cho cuộc chạy đua vũ trang và tham vọng của giới cầm quyền. Các quốc gia đã chi một số tiền khổng lồ để sản xuất vũ khí hủy diệt và xây dựng căn cứ quân sự. Đồng thời, đời sống của người dân trở nên khó khăn và căng thẳng.
Mục đích của chiến tranh lạnh
Chiến tranh lạnh là cuộc đối đầu ý thức, kinh tế và chính trị giữa hai phe chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa tư bản sau Thế chiến thứ hai. Ban đầu, Mỹ và các nước phương Tây lo ngại với việc hệ thống xã hội chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ, nên phát động cuộc chiến tranh lạnh để ngăn chặn và tiêu diệt Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa.
Kết luận
Chiến tranh lạnh là một cuộc đối đầu kéo dài trong thời gian dài giữa hai siêu cường là Hoa Kỳ và Liên Xô. Nó đã để lại nhiều hậu quả tiêu cực và tạo ra căng thẳng trong quan hệ quốc tế. Việc phát động cuộc chiến tranh là một tội ác và thế giới cần sống trong hòa bình. Cùng tìm hiểu thêm về Trường Trung Cấp Việt Hàn (VKI) tại đây.
