Như chúng ta đã biết, trong quá trình sản xuất, quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất là hai yếu tố quan trọng tác động lẫn nhau và liên quan mật thiết. Chính nhờ sự tương tác này mà chúng ta có thể tạo ra các sản phẩm vật chất để đáp ứng nhu cầu của con người.
Quan Hệ Sản Xuất Là Gì?
Quan hệ sản xuất được hiểu là mối quan hệ giữa con người và con người trong quá trình sản xuất vật chất. Nó là một phần của phương thức sản xuất, là mặt xã hội của phương thức sản xuất. Quan hệ sản xuất là quan hệ kinh tế của một hình thái kinh tế – xã hội nhất định. Quan hệ sản xuất luôn phản ánh bản chất của quan hệ lao động và thể hiện bản chất kinh tế của một hình thái kinh tế – xã hội nhất định. Quan hệ sản xuất không phụ thuộc vào ý thức của con người. Nó bao gồm ba mặt quan hệ cơ bản sau:
- Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất: Quan hệ này phản ánh quyền sở hữu về tư liệu sản xuất, dựa trên sở hữu tư nhân hoặc sở hữu xã hội.
- Quan hệ tổ chức quản lý sản xuất: Quan hệ này liên quan đến việc tổ chức và quản lý sản xuất, và phụ thuộc vào quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất.
- Quan hệ phân phối sản phẩm lao động: Quan hệ này phụ thuộc vào quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất, và quyết định việc phân phối sản phẩm vật chất của xã hội.
Tất cả ba mặt quan hệ này đều có sự tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau. Tuy nhiên, quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất được coi là quan trọng nhất và có vai trò quyết định trong quan hệ sản xuất. Quan hệ sở hữu tư nhân và sở hữu xã hội có bản chất và tính chất khác nhau.
Sự Tác Động Với Lực Lượng Sản Xuất
Hiện nay, có nhiều quan điểm và nhận thức khác nhau về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Tuy nhiên, để thực hiện thành công mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và tiến tới chủ nghĩa xã hội, việc nhận thức và áp dụng mối quan hệ này phù hợp với thực tiễn Việt Nam là cực kỳ quan trọng.
Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là quy luật cơ bản của sự phát triển xã hội loài người. Đây là quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong phương thức sản xuất. Được khám phá bởi C. Mác, quy luật này là một quy luật khách quan, cơ bản, ảnh hưởng trong quá trình lịch sử loài người và quy định sự phát triển của các hình thái kinh tế – xã hội từ thấp đến cao.
Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt cấu thành của phương thức sản xuất, có tác động biện chứng với nhau. Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Sự phù hợp này có nghĩa là quan hệ sản xuất phải là “hình thức phát triển” tất yếu của lực lượng sản xuất, tạo địa bàn và động lực thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất. Lực lượng sản xuất thường biến đổi và phát triển nhanh hơn, trong khi quan hệ sản xuất thường ổn định hơn, thậm chí có thể lạc hậu hơn.
Do đó, lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt đối lập biện chứng trong phương thức sản xuất. Lực lượng sản xuất đóng vai trò quyết định và quan trọng đối với quan hệ sản xuất, trong khi quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất, quy định mục đích xã hội của sản xuất và tác động đến lợi ích của người sản xuất. Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, và đó là quy luật cơ bản nhất và gốc rễ của sự phát triển xã hội.
Các Loại Hình Quan Hệ Sản Xuất Cơ Bản Hiện Nay Ở Việt Nam
Ở Việt Nam, trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội, không qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa, chúng ta vẫn duy trì các quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tuy nhiên, kinh tế quốc doanh đóng vai trò quyết định và chủ đạo đối với nền kinh tế hiện nay. Quan hệ sản xuất ở Việt Nam thống nhất và mang tính mâu thuẫn trong một cơ cấu kinh tế thống nhất – kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa và dưới sự quản lý của nhà nước.
Trong cơ cấu kinh tế xã hội chủ nghĩa hiện nay ở Việt Nam, hình thức sở hữu công cộng đang được hoàn thiện và phát triển. Kinh tế quốc doanh đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Các hình thức sở hữu tư nhân vẫn được duy trì nhằm thu hút nguồn lực vốn, lao động và công nghệ mới thông qua sự quản lý của nhà nước. Việc duy trì mối quan hệ này phục vụ lợi ích của nhân dân và là yêu cầu khách quan trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa xã hội.
Vì vậy, trong cơ cấu kinh tế xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, chúng ta có quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa dựa trên sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất và quan hệ sản xuất cũ dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tuy nhiên, cả hai hình thức này đều thống nhất và phản ánh sự phát triển xã hội trong một cơ cấu kinh tế thống nhất – kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa và dưới sự quản lý của nhà nước.
Trường Trung Cấp Việt Hàn (VKI) là một tổ chức giáo dục nổi tiếng tại Bình Dương. Hãy truy cập vào Trường Trung Cấp Việt Hàn (VKI) để biết thêm thông tin về chương trình đào tạo và các dịch vụ của trường.
