Ketamin, một chất gây mê hàng đầu trong lĩnh vực y tế, đã có mặt từ nửa thế kỷ trước. Với tác dụng giảm đau cấp tính và mạn tính, gây tê và giảm căng thẳng sau chấn thương, Ketamin đã trở thành một sản phẩm được sử dụng rộng rãi trong các bệnh viện. Tuy nhiên, Ketamin cũng là một loại ma túy tổng hợp, với tác dụng làm an thần và tạo ảo giác, dẫn đến lạm dụng và nghiện nếu sử dụng không đúng cách.
1. Ketamine là gì?
Ketamin (Ke) là một loại thuốc gây mê đã được sử dụng trong lĩnh vực y tế từ những năm 1970. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm của Hoa Kỳ (FDA) đã chấp thuận Ketamin để sử dụng trong phẫu thuật để làm giảm cảm giác đau và tạo giấc ngủ cho bệnh nhân. Ngoài ra, Ketamin còn được sử dụng để giảm đau mạn tính.
Gần đây, FDA đã cấp phép sử dụng một sản phẩm chứa chất esketamin (một dạng của Ketamin) dưới dạng xịt mũi để điều trị bệnh trầm cảm nặng mà không thể chữa bằng các loại thuốc trầm cảm thông thường. Sản phẩm này chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên môn.
Tác dụng của Ketamin bao gồm:
- Giúp làm dịu thần kinh và cắt đứt những yếu tố gây bệnh hội tụ ở não.
- Có tác dụng giảm đau ở liều lượng thấp.
- Làm giãn phế quản.
- Kích thích hệ tim mạch, gây tăng huyết áp và nhịp tim.
2. Chỉ định và chống chỉ định của Ketamin
2.1. Chỉ định
Ketamin được sử dụng trong các trường hợp sau:
- Mổ lấy thai.
- Mổ nhổ răng, tai mũi họng, mắt.
- Các phẫu thuật nông: băng bó, cắt bỏ mô bị hoại tử, ghép da cho bệnh nhân bị bỏng.
- Phẫu thuật chỉnh hình: sinh thiết, cắt cụt chi, nắn xương, v.v.
- Gây mê để thực hiện các chẩn đoán hoặc các phẫu thuật ngắn hoặc các phương pháp chẩn đoán thần kinh: làm tủy đồ, chụp não, chọc dò tủy sống.
- Bệnh nhân hen phế quản, tụt huyết áp.
2.2. Chống chỉ định
Ketamin không nên sử dụng trong các trường hợp sau:
- Bị ảo giác hoặc bệnh thần kinh.
- Tăng nhãn áp, mắt bị tổn thương.
- Sọ não bị chấn thương, tăng áp lực nội sọ, bên trong não có hiện tượng xuất huyết hoặc có khối u, v.v.
- Nhiễm độc giáp.
- Suy mạch vành, tăng huyết áp.
- Có tiền sản giật và sản giật ở bà bầu.
3. Tác dụng nguy hại của Ketamin khi tự ý sử dụng
Nếu sử dụng Ketamin không đúng cách, nó có thể gây ra những tác động tiêu cực và nguy hiểm. Ketamin có thể làm mất ý thức và tê liệt bộ não, tạo điều kiện để gây ra những tội ác như hiếp dâm, trộm cắp và bạo lực.
Trên thị trường chợ đen, Ketamin còn được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau như Ke, K, super K, kikat, ket, vitamin K hoặc horse trank. Nhiều người sử dụng Ketamin dưới dạng bột hoặc viên nén để hít, uống hoặc tiêm. Việc sử dụng Ketamin quá liều có thể gây ra những triệu chứng như nôn ói, tăng huyết áp, sốt, nhịp tim tăng, ảo giác, thị lực giảm, lo lắng, nhân cách bị rối loạn và thậm chí dẫn đến tử vong.
4. Tác dụng phụ khi sử dụng Ketamin
Ketamin cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ sau khi sử dụng, bao gồm tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, nói ngọng, run và các triệu chứng giật co cứng. Ngoài ra, Ketamin có thể gây ra ảo giác và các triệu chứng khác như mệt mỏi và chán ăn.
5. Ketamin – Dược chất hay ma túy?
Ketamin là một hoạt chất thuốc có cấu trúc hóa học tương tự với phencyclidin (PCP). Ketamin được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế nhờ tác dụng nhanh chóng và dễ dùng. Tuy nhiên, Ketamin cũng có thể gây ra những tác động phụ như ảo giác và cảm giác thay đổi so với trạng thái bình thường, gây nghiện nếu sử dụng không đúng cách.
6. Sử dụng Ketamin an toàn
Để sử dụng Ketamin an toàn, cần tuân thủ các hướng dẫn sau:
- Ketamin chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của chuyên gia y tế tại các cơ sở y tế và bệnh viện.
- Khi sử dụng Ketamin, cần trang bị các thiết bị cấp cứu và hồi sức.
- Nếu sử dụng Ketamin kết hợp với Barbiturat, không nên dùng chung bơm kim tiêm.
- Cần lưu ý đối với bệnh nhân có tiền sử ngộ độc rượu hoặc nghiện rượu.
7. Quá liều và xử trí
Nếu sử dụng Ketamin quá liều, có thể gây ức chế hô hấp. Ketamin là một loại thuốc có độ an toàn cao, và một số trường hợp sử dụng Ketamin quá liều có thể hoàn toàn phục hồi sau một thời gian theo dõi.
Mong rằng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về Ketamin và cách sử dụng an toàn. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập Trường Trung Cấp Việt Hàn (VKI).
