Hành chính, một thuật ngữ mà chúng ta không lạ gì, đặc biệt trong việc mô tả các hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nhưng thực chất của Hành chính là gì? Một số khái niệm về thuật ngữ hành chính hiện nay được sử dụng ra sao?
Hành chính là gì?
Theo từ Latinh cổ, thuật ngữ “hành chính” (administration) có hai nghĩa phân biệt: giúp đỡ, hỗ trợ hay phục vụ và quản lý, hướng dẫn hay cai trị. Kết hợp hai nghĩa này, ta thấy thuật ngữ “hành chính” vừa có nghĩa là phục vụ, hỗ trợ lại vừa có nghĩa là quản lý, điều hành.
Từ nguyên Hán Việt, “hành” có nghĩa là làm, còn “chính” có nghĩa là ngay thẳng, phải, ở giữa. Từ đó tạo ra chữ chuẩn thứ hai với nghĩa là việc quan, việc nhà nước, cai trị. Một ví dụ điển hình về việc cai trị là câu nói của Quý Khương Tử (đại phu nước Lỗ) khi hỏi Khổng Tử về vai trò của “chính” trong phép trị nước. Khổng Tử đáp: “Chữ chính là do nơi chữ chính mà ra, bởi vậy, trị dân là làm cho dân trở nên ngay thẳng”. Điều cần làm cho ngay thẳng trước hết là cái tâm. Muốn khiến cho dân trở nên ngay thẳng thì trước hết giới lãnh đạo cần phải đạt được cái tâm trong sáng, ngay thẳng.
Nếu xét theo nghĩa của từ nguyên Hán Việt, “hành” ý chỉ việc làm và “chính” có nghĩa là ngay thẳng. Nhưng cũng có nghĩa là làm cho ngay thẳng, làm việc quan, việc nhà nước, cai trị. Ngày nay, yếu tố ngay thẳng vẫn là một yêu cầu thiết yếu cho bộ máy công quyền và đội ngũ công chức, bởi không có sự ngay thẳng, xã hội sẽ rối loạn.
Từ các phân tích trên, khi nhắc tới “hành chính” dù theo nghĩa từ Latinh cổ hay theo nghĩa Hán Việt, ta đều nhìn thấy ý nghĩa chung: hướng về người dân và cố gắng để cuộc sống của họ tốt đẹp hơn. Tương tự như lời Bác Hồ: “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm, việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”, đó cũng chính là ý nghĩa của hành chính.
Một số khái niệm về thuật ngữ hành chính
Như đã nêu ở trên, thuật ngữ hành chính có những đặc điểm chủ yếu như: phục vụ người khác thông qua việc chấp hành các quyết định có thẩm quyền và chịu sự kiểm soát. Hành chính cũng là việc điều hành – khai thác, huy động và sử dụng các quyền lực về nhân lực, tài chính, tài nguyên, nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức và nhà nước.
Trong luật học và ở Việt Nam, thuật ngữ hành chính công được sử dụng để chỉ những công việc nhằm đạt được các mục tiêu quốc gia. Nói một cách tổng quát, hành chính phục vụ người khác thông qua việc chấp hành các quyết định có thẩm quyền, đồng thời cũng chịu sự kiểm soát. Đây cũng là việc điều hành, khai thác, huy động và sử dụng quyền lực về nhân lực, tài chính, tài nguyên, nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức và nhà nước.
Bản chất của thuật ngữ hành chính
Hành chính nhà nước đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia. Việc quản lý hành chính là một công việc cực kỳ quan trọng và cần thiết đối với các cơ quan nhà nước.
Hành chính nhà nước mang tính chính trị và tính pháp lý. Nó là một hoạt động quản lý, hiện thực hóa các ý tưởng chính trị của một quốc gia. Hành chính có vai trò quản lý nhân lực, tài chính, tài nguyên và đóng góp vào việc đạt được mục tiêu của tổ chức và nhà nước.
Với vai trò quan trọng như vậy, hành chính đóng góp vào việc duy trì và thúc đẩy sự phát triển xã hội theo đúng hướng mà quốc gia mong muốn.
